Spanningshoofdpijn is de meest voorkomende primaire vorm van hoofdpijn. Ongeveer 60% van de mensen die dit hebben ervaren een behoorlijke beperking in hun werk en sociale contacten. Bij volwassenen komt het bij mannen meer voor dan bij vrouwen met een piek tussen 30 en 39 jaar.

Risicofactoren zijn:

  • hoge bloeddruk

  • hoofdletsel in het verleden

  • regelmatig voorkomen in familie

  • aanwezigheid van pijn ter hoogte van het gebied van het kaakgewricht en slaapstreek (temporo-mandibulair gewricht aandoening)

  • aanwezige triggerpunten van nek en schouders.

Oorzaken van spanningshoofdpijn

Spanningshoofdpijn ontstaat door een combinatie van factoren, zoals persoonlijke omstandigheden en genetische componenten. Mensen met chronische spanningshoofdpijn hebben verminderde grijze stof van de hersengebieden, die geassocieerd zijn met pijn. Er zijn drie vormen te onderscheiden: de milde variant, de episodische en de chronische spanningshoofdpijn.

De oorzaak van spanningshoofdpijn is niet bekend. Er bestaan veel, nog niet bewezen theorieën. Eén van die theorieën stelt dat spanningshoofdpijn veroorzaakt wordt door een combinatie van pijn vanuit de nek en de aangezichtsspieren met een verlaagde pijndrempel in de hersenen. Vaak spelen ook andere, uitlokkende, factoren een rol. Voorbeelden van deze uitlokkers:

  • Stress
  • Lichamelijke inspanning
  • Vermoeidheid
  • Ooginspanning
  • Verkeerde houding
  • Overbelasting van de kauwspieren
  • Hormonale schommelingen
  • Slaapgebrek
  • Onregelmatig levenspatroon

Soms wordt spanningshoofdpijn veroorzaakt door een andere aandoening, zoals bloedarmoede, chronische verkoudheid, neusbijholte-ontsteking, gebitsaandoeningen of allergie. Deze aandoeningen kan de huisarts vrij gemakkelijk opsporen en meestal goed behandelen.

Kenmerken van spanningshoofdpijn

De pijn is drukkend, een knellend band gevoel om het hoofd of zeurend van karakter, waarbij de nek en schouders vaak mee doen. De pijn is mild tot matig en wordt niet erger bij lichamelijke inspanning. Er is geen sprake van misselijkheid of overgeven. De aanwezigheid kan variëren van 30 minuten tot dagelijks. Meestal is de pijn beiderzijds op het hoofd aanwezig en komt soms ook eenzijdig voor. Indien de pijn eenzijdig voorkomt dan moet ook gedacht worden aan andere hoofdpijnsoorten, zoals een milde migraine of een slagaderontsteking ter hoogte van de slaapstreek.

Wanneer de hoofdpijn ernstig is, dan zijn er vaak symptomen van migraine aanwezig, zoals overgevoeligheid voor licht en geluid, misselijkheid en een kloppende hoofdpijn. Auraverschijnselen komen niet voor.

Bij minder dan 1 dag per maand of niet meer dan 12 dagen per jaar, is sprake van milde spanningshoofdpijn. Bij episodische spanningshoofdpijn is de frequentie maximaal 15 dagen per maand en ten minste 3 maanden aanwezig. Van chronische spanningshoofdpijn is sprake wanneer het meer dan 15 dagen per maand voorkomt en ten minste gedurende 3 maanden aanwezig.

Medicijnen en behandeling bij spanningshoofdpijn

Acute behandeling bestaat uit pijnstillers, zoals paracetamol of een ontstekingsremmer zoals naproxen of ibuprofen.