Migraine is een veel voorkomende vorm van ernstige hoofdpijn op basis van vaathoofdpijn. Het heeft daardoor een sterk negatieve invloed heeft op het leven van mensen die er aan lijden. Iedere dag hebben zo’n 70.000 Nederlanders een migraineaanval en de meeste kunnen dan niet naar behoren functioneren. Bij vrouwen komt het drie keer zoveel voor dan bij mannen. Het staat voor hen op de tweede plaats van meest invaliderende ziektes te wereld.

Kenmerken van migraine

Iemand die een migraineaanval heeft, voelt zich enkele uren tot enkele dagen ziek. Naast hevige hoofdpijn komen ook misselijkheid en braken vaak voor. De hoofdpijn zit meestal aan één kant van het hoofd en wordt als kloppend of bonzend ervaren. Pijn aan beide kanten van het hoofd komt ook voor en soms kan, bij eenzijdige hoofdpijn, de pijn tijdens een aanval van kant wisselen. Dikwijls is iemand tijdens een aanval overgevoelig voor licht, geluid of reuk.

Oorzaken van migraine

Over de exacte oorzaak van migraine is nog weinig bekend. Migraine gaat gepaard met verwijding van een of meer vertakkingen van de halsslagader en de arteria vertebralis, die de hoofdhuid en structuren in de schedel van bloed voorzien. Hoe en waarom precies, dat is helaas nog onduidelijk. Wel weten we dat migrainepatiënten (over)gevoelig kunnen zijn voor bepaalde prikkels, zoals vermoeidheid, stress, te lang slapen, maaltijd overslaan of consumptie van bepaalde voedingsmiddelen (chocola, cafeïne, alcohol, met name rode wijn, noten en kaas).  Het kan per patiënt verschillen welke prikkels dit zijn.

Medicijnen en behandeling bij migraine

Migraine is moeilijk te behandelen. Voorkomen is het beste, dus bekende factoren dienen zo mogelijk te worden vermeden. Maar als het vermijden van tot migraine leidende voedingsmiddelen en een matiging van de levensstijl niet helpen om het aantal migraineaanvallen te verminderen, zijn er diverse geneesmiddelen waarmee de aanvang van migraine kan worden voorkomen, hoewel hun werkzaamheid uiteenloopt.
De behandeling van migraine is gebaseerd op 3 uitgangspunten:

  1. het vermijden van uitlokkende factoren
  2. het verminderen van hoofdpijn tijdens een aanval
  3. het voorkomen van nieuwe aanvallen (preventie).

1. Het vermijden van uitlokkende factoren

Gezond leven

Veel mensen hebben vragen over de relatie tussen leefstijl (inclusief voeding) en het krijgen of voorkomen van hoofdpijn. In algemene zin geldt dat hoofdpijn niet wordt veroorzaakt door een ongezonde levensstijl, maar een ongezonde levensstijl kan hoofdpijn wél uitlokken en/of verergeren. Kortom: een gezonde leefstijl is voor iedereen belangrijk, maar zeker als je regelmatig last hebt van hoofdpijn.

Die uitlokkende factoren worden triggers genoemd. Wanneer u weet wat uw triggers zijn, kunt u de leefstijl daarop aanpassen. Een goed hulpmiddel hiervoor is het bijhouden van een hoofdpijndagboek. Hierin houd u de ernst en frequentie bij van de hoofdpijn en van eventueel andere bijkomende verschijnselen. Daarnaast houd u ook bij met welke uitlokkende factoren u in aanraking bent gekomen, of u medicijnen hebt gebruikt en wat het effect daarvan was. Bij migraine kunt u ook hormonale veranderingen, zoals menstruatie, noteren.

Aan de hand van de gegevens in het dagboek kan worden nagegaan of er sprake is van bepaalde patronen die het stellen van een diagnose mogelijk maken. Ook wanneer de diagnose is gesteld, is het verstandig om het hoofdpijndagboek te blijven invullen. Dan kan er worden vastgesteld of door de behandeling de frequentie, intensiteit en/of duur van de hoofdpijn afneemt.

De belangrijkste leefstijltips op een rij:

Nachtrust
Voldoende slaap is van belang omdat pijn een energievreter is. Wanneer u moe wordt, kunt u ook minder goed omgaan met pijn, wat weer leidt tot nog meer vermoeidheid et cetera.
Ook kan een slecht slaapsysteem ervoor zorgen dat spieren te weinig ontspannen tijdens het slapen. Zorg voor een goed matras en kussen, zodat hoofd, rug en nek goed ondersteund zijn.

Ontspanning
Op zich is stress geen probleem, het hoort erbij, iedere dag. Vaak is het zelfs positief omdat het helpt om goed te presteren. Stress betekent druk: als je gestrest bent, sta je onder druk. Maar als de druk te hoog oploopt en te lang duurt, kan er wel een probleem ontstaan. Uiteindelijk kunt u zelfs ‘overspannen’ of een ‘burn-out’ krijgen.

Voeding
Er is geen wetenschappelijk bewijs voor een relatie tussen het eten en/of drinken van bepaalde voedingsmiddelen en hoofdpijn. Toch geven veel mensen aan dat ze het idee hebben dat er wel een relatie is. Met behulp van een diëtist en/of het bijhouden van een hoofdpijndagboek kunt u onderzoeken of er bij u een relatie is tussen wat u eet/drinkt en een aanval.

Bewegen
Bewegen is nodig om gezond te blijven. Het verbetert de fitheid, het concentratievermogen en helpt ontspannen. Daarbij gaat het om meer dan af en toe sporten. Het is belangrijk om elke dag geregeld te bewegen, dus ook op het werk en in vrije tijd. Het helpt u te ontspannen en houdt uw lichaam fit en gezond.

Wees matig met alcohol
Veel mensen die last hebben van migraine geven aan dat (rode) wijn een uitlokkende factor is. En bij mensen die lijden aan clusterhoofdpijn is bewezen dat het drinken van alcohol in een clusterperiode een aanval kan uitlokken.

Stop met roken (en ook met meeroken)
Roken, of zelfs meeroken, kan een hoofdpijnaanval uitlokken of een bestaande hoofdpijnaanval verergeren.

Migraine-triggers

Er zijn triggers die specifiek een migraineaanval kunnen uitlokken:

  • Lichamelijke factoren, invloed van hormonen, hormonale schommelingen door menstruatie, eisprong (ovulatie), zwangerschap of overgang
  • Geneesmiddelen, bijvoorbeeld anticonceptie (hormonen), bloedvat verwijdende medicijnen (nitraten), slaapmedicatie en sommige antibiotica
  • Omgevingsprikkels, bijvoorbeeld fel en/of flikkerend licht, hard geluid/lawaai, sterke geuren en tabaksrook
  • Weersomstandigheden, een lage zuurstofdruk (dus bijvoorbeeld hoog in de bergen), hevig onweer, luchtdrukverschillen, storm, hitte, kou en een airco.

2. Aanvalsmedicatie

Volgens de huisartsenstandaard moet migraine stapsgewijs aangepakt worden, waarbij eerst wordt geprobeerd of pijnstillers, eventueel in combinatie met een middel tegen de misselijkheid, effect hebben. Aan de andere kant moet de behandeling afgestemd zijn op wat u zelf al aan medicatie hebt geprobeerd en op de ernst van de aanvallen. Veel mensen met migraine hebben voor ze naar de huisarts gaan zelf al verschillende pijnstillers geprobeerd. Als dit niet heeft geholpen, of wanneer de migraineklachten zeer ernstig zijn, mag u direct gerichte anti-migrainemedicatie (triptanen) verwachten.

Triptanen
Triptanen gebruikt u aan het begin van een migraineaanval. Er zijn zeven triptanen: sumatriptan, zolmitriptan, naratriptan, rizatriptan, almotriptan, eletriptan en frovatriptan. De werking verschilt minimaal, maar toch reageert iedereen anders. Als de ene triptan niet goed werkt, is het mogelijk dat een andere triptan wel werkt. Laat u niet ontmoedigen door een teleurstellend resultaat van een medicijn. Gebruik triptanen niet vaker dan 10 keer per maand. Veelvuldig gebruik kan de frequentie van de aanvallen verhogen. Als u het toch vaker nodig hebt, overleg dan met uw arts en overweeg andere medicijnen of maatregelen.

3. Preventieve medicatie

Een preventieve behandeling met medicijnen kan wenselijk zijn. Bijvoorbeeld als u gedurende langere tijd minimaal twee aanvallen per maand heeft die niet goed bestreden kunnen worden. Of als de aanvallen erg lang duren of wanneer ze zeer hevig zijn. Ook patiënten met hartproblemen kunnen in aanmerking komen voor preventieve therapie, omdat zij in bepaalde gevallen geen triptanen mogen gebruiken.

Andere behandelingen

Er zijn nog andere behandelingen van migraine. Meestal aanvullend, maar soms als goed alternatief.